Posted in Դիպլոմային աշխատանք

Դիպլոմային նախագիծ

Թեմա ՝ Օգտակար դեղաբույսեր

Ուսանող՝  Մարիանա Դարբինյան

Ղեկավար՝  Շուշան Ալեքսանյան

Բովանդակություն

  • Ներածություն
  • Պոռտուլակ
  • Նկարագրություն
  • Սերմնացան
  • Տնկիներ
  • Գացանիա
  • Ցանք
  • Նկարագրություն
  • Դաղձ
  • Նկարագրություն
  • Բուժիչ հատկություններ
  • Նշանակություն
  • Սուսամբար
  • Նկարագրություն
  • Բուժիչ հատկություններ
  • Նշանակություն
  • Օշինդր Նկարագրություն
  • Բուժիչ հատկություններ
  • Նշանակություն

Ներածություն

Որպես միամյա քոլեջի ուսանող, դիպլոմայինին առաջարկած թեմաներից ընտրեցի օգտակար դեղաբույսերը և ծաղկանոցը։

Միշտ ինձ հետաքրքրել են Հայաստանի դեղաբույսերը, հիմա էլ առիթ հանդիսացավ, որպեսզի ուսումնասիրեմ և ավելի խորը գիտելիքներ ձեռք բերեմ մեր դեղաբույսերի մասին։ Ջերմոց լոբորատորիայից վերցրել էի սերմեր և սածիլներ։ Ցանքը կատարեցի տան պայմաններում, իսկ սածիլները տնկեցի Արևմտյան դպրոցի բակում։

Արդյոնքում պարզ դարձավ, որ ավելի արագ արդյունքի հասնելու համար սածիլները ավելի ճիշտ էր։

Ուսումնասիրության արդյունքներին կծանոթանաք դիպլոմային աշխատանքի մյուս բաժիններում։

Սերմերի աճեցում

Պորտուլակային բուծման մի քանի մեթոդներ կան: Առավել սիրված մեթոդն այն է, որ վարազը սերմերը մշակվի, քանի որ դա չի պահանջում շատ ժամանակ եւ ջանք:Դուք գիտեք:Պլանավոր ծաղկի անունը գալիս է լատիներեն «պորտուլա» բառից, «մանյակ»:

Սածիլները սածիլների համար

Նրանց համար, ովքեր ձգտում են հունիսին տեսնել portulaca ծաղկեփնջերը, սածիլները տնկվում են փետրվար-մարտ ամիսներին։  Սերմերի փոքր չափի շնորհիվ, երբ տնկարանները տնկվում են տնկիների վրա, դրանք խառնվում են կավճազարդ ավազի հետ: 

Ծիլերը ծաղկում են 1-2 շաբաթվա ընթացքում: Սածիլները տնկում են միմյանցից 4 սմ հեռավորության վրա, խորացնելով դրանք սերմացու տերեւի մեջ: Ծաղկի հովանոցներում, տնկվել են միմյանցից 10-15 սմ հեռավորության վրա:

Սերմեր ցանելու բաց գետնին

Պորտուլակը բազմամյա բույս ​​է: Այն կարելի է տնկել մեկ անգամ, ապա խոտը կաճի: Բույսը կարող է երկար տարիներ աճել նույն տեղում։`Սերմերը մի փոքր սեղմված են հողի մեջ, 1 սմ խորության վրա: Տողերի միջեւ ընկած տարածությունը 50 սմ է:

 Պորտուլակն ունի մի շարք բուժիչ հատկություններ: Նրա կադրերը պարունակում են A, B, K, PP, E խմբերի վիտամիններ: Այն նաեւ ծառայում է որպես սպիտակուցների եւ ածխաջրածինների աղբյուր:

Երբ է բերքը եւ ինչպես պահել պորտուլակ սերմերը

Սերմերի բուծման համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել, որ դա հնարավոր է միայն չմշակված տեսակների համար: Սերմերի բարձր ծաղկունություն պահպանելու համար դրանք պետք է տեղադրվեն անագի կամ պլաստմասե կոնտեյների մեջ, սերտորեն փակելով այն կափարիչով: Պահպանման ջերմաստիճանը չպետք է գերազանցի 4-5ºC: Գերացումը շարունակվում է երեք տարի: Սերմերը պահելու ժամանակ բարձր ջերմաստիճանների եւ խոնավության ծաղկման դեպքում նվազում է:Դուք գիտեք:Պորտուլակ տերեւները վաղուց արդեն օգտագործվել են վերքերի, օձի խայթոցների եւ միջատների, դիզենտերիաների, երիկամների եւ լյարդի հիվանդությունների բուժման համար:

 

Գացանիա
Միամյա ցածրաճ բույս է, մոխրականաչավուն տերևներով և ամուր ընձյուղներով: Ծաղիկները խոշոր են, նարնջադեղին, պսակաթերթիկների վրա սև օղակներով, բացվում են միայն պարզ, արևոտ օրերին: Ծագում է Հարավային Աֆրիկայից: Պատկանում է աստղածաղկավորների ընտանիքին:


Փայլուն գացանիայից բացի, մշակության մեջ հանդիպում են նաև հետևյալ տեսակները՝

Երկարացողուն (բազմամյա է, ունի ոսկեդեղին խոշոր ծաղիկներ, որոնց տրամագիծը հասնում է մինչև 25 սմ-ի),

Պոտսի (ծաղիկներն ունեն մինչև 12 սմ տրամագիծ և երկար կոթուններ, աչքի է ընկնում ուժեղ աճով, տերևները դեպի վեր են ուղղված):

Ցանքը կատարում են ջերմոցներում, ապրիլի երկրորդ կեսին: Սերմնաբույսերը խնամում են կիսաչոր, արևոտ պայմաններում:  Գացանիայի սածիլները վատ են տանում ավելորդ խոնավությունը: Դաշտ կարելի է տեղափոխել միայն առողջ, լավ զարգացած սածիլները, այլապես բույսերը կորցնում են իրենց դեկորատիվ հատկանիշը: Չափազանց շոգադիմացկուն և երաշտադիմացկուն բույսեր են: Հեռանկարային են մեր հանրապետության ցածրադիր գոտու պայմանների համար (Արարատյան դաշտ, Վայք, Մեղրի, հյուսիսարևելյան շրջաններ): Հիմնականում օգտագործում են կտրելու ծաղիկ ստանալու համար և ծաղկադեկորատիվ ձևավորումներում:
Գայլարդիա
Աստղածաղկազգիների ընտանիքին պատկանող միամյա ծաղկաբույս է` ծագումով Հարավային և Հյուսիսային Ամերիկայից:

 
Տերևները երկարավուն  օվալաձև են , լայնաբլթակ կամ ուղղակի բլթակավոր: Ծաղկաբույլերը կազմված են լեզվակավոր և խողովակաձև  կամ միայն և խողովակաձև   խոշոր ծաղիկներից, որոնց գունավորումը տարբեր է` դեղին, նարնջագույն, կարմրադարչնագույն և կարմիր: Հանդիպում են կիսալիաթերթիկ  և լիաթերթիկ ծաղկավոր բույսեր: Լուսասեր է,  և  բավականին երաշտադիմացկուն, լավ է աճում և առատորեն ծաղկում հումուսով ու սննդանյութերով հարուստ, ստրուկտուրային հողերում: Բույսի բարձրությունը չի  անցնում 50-60 սմ-ից:
Բազմանում է սերմերի միջոցով, որոնք նպատակահարմար է ցանել մայիսին` անմիջապես բաց գրունտում:
Բազմամյա  գայլարդիաներից կարելի է նշել հիբրիդայինը (Gaillardia hybrida): Բարձրությունը հասնում է մինչև 90 սմ-ի: Ունի նաև կոմպակտ, ցածրաճ  այլատեսակ` մինչև 40 սմ բարձրությամբ: Ծաղիկները խոշոր են` մինչև 10-12 սմ տրամագծով:Սերմերը  ցանում են  ապրիլին` կիսատաք ջերմոցներում: Սերմնաբույսերը վերատնկում են թաղարներում և ապահովում լույսով ու խոնավությամբ: Ուշ գարնանային ցրտահարությունների վտանգն անցնելուց հետո  բույսերը դաշտ են տեղափոխում: Պիտանի են լանդշաֆտային ձևավորումների համար:

Անանուխ
Անանուխը շրթնազգիների ընտանիքին պատկանող կոճղարմատավոր, բազմամյա խոտաբույս է։ Մշակովի անանուխը (լատիներեն անվանումը՝ Mentha Piperita L.) ունի հակադիր, սուր ատամնավոր եզրերով, ձվաձև կամ նշտարաձև տերեևներ, կարմրավուն մանր ձողիկներ։ Բույսի ցեղի «Մենթա» անվանումը ծագել է հին հունական դիցաբանության հավերժահարս Մինթայի անունից։
Հայկական տարանուններն են անանեխ, անուխ, դաղձ, նանա, պիտնա, պուտինա, քարանուխ, քարընշուշ:
Բաղադրություն
Բույսի վերգետնյա մասը պարունակում է եթերայուղ, որի քանակը ծաղիկներում կազմում է 4 — 6, տերևներում՝ 2.4 — 2.75, իսկ ցողուններում՝ մինչև 0.3 տոկոս։ Այն ստացվում է ջրային գոլորշիների միջոցով թրմման եղանակով։ Նրա հիմնական մասը (41 — 65%) երկրորդային սպիրտ մենթոլ է։ Բույսում կան նաև մենթոն, պինեն, լիմոնեն, դիպենտեն, ցինեոլ և այլ արժեքավոր նյութեր։
Օգտագործումը
Բուժման նպատակով օգտագործում են բույսի տերևները։ Բժշկության մեջ կիրառվում է ոչ միայն բուսահումքի, այլև նրանից ստացվող եթերայուղի ձևով։ Անանուխը անհիշելի ժամանակներից հայտնի է եղել մարդկությանը։ Միջնադարում գտնում էին, որ անանուխի հոտն ակտիվացնում է ուղեղի աշխատանքը։ Ավիցեննան դեղաբույսը լայնորեն օգտագործել է գլխացավերի, մելանխոլիայի, տեսողության թուլության, ականջների խշշոցի, քթային արյունահոսության, վատ հոտի, խոցերի, բերանի լորձաթաղանթի բորբոքումների, ատամնացավի, ատամի փտախտի, անգինայի, շնչարգելության, ասթմայի, հազի, ստամոքսի բորբոքումների դեպքերում։
Մխիթար Հերացին բույսն օգտագործել է որպես ցավազրկող և թարմացնող միջոց, նողկանքի, փսխման և լուծերի դեպքերում։
2-4 կաթիլ անանուխի յուղը մի կտոր շաքարի վրա օգնում է անցկացնել փորացավը[1]։
Անանուխը նաև օգտագործվում է սննդի մեջ։ Այն ավելացնում են կարկանդակներին, աղցաններին, պանրին, բանջարեղենով և մսով ճաշերին։ Նրանով համեմում են թեյը, լիկյորը, հրուշակեղենը, օգտագործում են նաև կոսմետիկայում։
Դաղձ
Բույսը լայնորեն օգտագործվում է սննդային ապարանքների պատրաստման, կոսմետիկայի՝ դաղձ ճապոնական (Mentha japonica) և կծու դաղձ (Mentha piperita), բուսական բժշկությունում և արոմաթերապիայում՝ կծու դաղձ, դաղձ ջրային (Mentha aquatica), դաղձ ճահճային (Mentha pulegium), դեղագործության մեջ հիմնականում օգտագործում են կծու դաղձը։ Դաղձի յուղի հիմնական բաղադրամասը ստացվում է դրա մեջ պարունակվող մենթոլից։ Մենթոլը մաշկի և լորձաթաղանթի հետ շփվելիս հրահրում է սառնության զգացողություն, դրա հետ մեկտեղ նեղանում են արտաքին արյունատար անոթները և լայնանում ներքին օրգանների անոթները։
 
Դաղձի յուղն օժտված է հզոր հականեխային հատկությամբ և թեթև թմրեցնող արդյունքով։ Բժշկության մեջ դաղձն օգտագործվում է լեղապարկի և լյարդի հիվանդությունների ժամանակ։ Դրանից պատրաստված թուրմերը, եփուկներն ու դեղպատրաստուկներն օգնում են որոշ լեղաքարային հիվանդությունների դեպքում, ուժեղացնում աղիների գալարակծկքանը, մաքրում օրգանիզմը խարամներից, բացի այդ, այն նշանակվում է կոլիտների և էնթերոկոլիտների դեպքում։ Ավիցեննան ջրային անանուխ է առաջարկել ներքին արյունահոսության, գլխացավի, աղեստամոքսային հիվանդությունների, լվիճային անանուխ՝ արյունատար անոթների լայնացման, ախորժակի բարելավման, աղիների գործունեության կանոնավորման համար։ Ժողովրդական բժշկությունը խորհուրդ է տալիս անանուխ օգտագործել կենտրոնական նյարդային համակարգի, սրտային հիվանդությունների, մանկական գեղձախտի (ռախիտի) բուժման համար։ Անանուխի թեյը բարելավում է մարսողությունը, կանխում սրտխառնոցը, նպաստում լեղարտադրմանը։ Այն կենարար ըմպելիք է։ Վայրի, օրգանական դաղձի չորացված հումքը օգտագործվում է սնունդների մեջ։ Այն ավելացնում են կարկանդակներին, սալաթներին, պանրին, բանջարեղենով և մսով ճաշերին։ Նրանով համեմում են թեյը, լիկյորը, հրուշակեղենը։ ումքը հավաքում են ծաղկման սեզոնում։ Մշակման ժամանակ առանձնացնում ենք թարմ, վայրի խոտաբույսի ոչ պիտանի մասերը, չորացնում չորանոցներում և անմիջապես փաթեթավորում թղթե փաթեթներում, որտեղ բույսը կարողանում է պահպանել իր արոմատիկ գամման։
 
 
Սուսամբար (душица)
 
Սուսամբար (լատ.՝ Tanacetum balsamita), աստղածաղկազգիների ընտանիքին պատկանող տարկավան ցեղի հոտավետ, բազմամյա խոտաբույս։
Աճում է Կովկասում, Փոքր և Առաջավոր Ասիայում, գլխավորապես տափաստանային քարքարոտ զառիթափ լանջերին և մշակովի այգիներում։ Բարձրությունը 70-120 սմ է։ Տերևները ամբողջաեզր են կամ բութ ատամնավոր, գեղձավոր, խամրած կանաչ գույնի։ Ծաղկազամբյուղները բազմաթիվ են (10-60), 6-8 մմ լայնությամբ։ Եզրի ծաղիկները լեզվակավոր են, սպիտակ, միջինները՝ խողովակավոր, դեղին։ Եթերայուղերի պարունակությունը տերևներում 0,4% է։ Սուսամբարը օգտագործվում է հատկապես բուրավետ պարտեզների ստեղծման և համեմունքների ստացման համար։ Ժողովրդական բժշկության մեջ
կիրառվում է որպես սպազմոլիտիկ դեղամիջոց։ Միջատասպան է։
Նկարագրություն
Կարճ, հորիզոնական փայտացող կոճղարմատով, 30-150 սմ բարձրությամբ, կոշտ, ուղիղ վերին մասում ճյուղավոր ցողուններով, թունավոր բազմամյա խոտաբույս է։ Հերթադիր դասավորված, երկար, ատամնաեզր տերևները փետրաձև մասնատված են։ Ստորին տերևները կոթունավոր են, ցողունայինները՝ նստադիր։ Տերևների վերին մակերեսը մուգ կանաչ է, ստորինը՝ գորշականաչավուն։ Խիտ, վահանիկաձև ծաղկաբույլերում հավաքված զամբյուղները կազմված են դեղին-ոսկեգույն, խողովակաձև ծաղիկներից։ Զամբյուղների միջին մասում գտնվող ծաղիկները երկսեռ են։ Փաթաթոցի տերևիկներն ունեն թաղանթային, թափանցիկ կամ գորշավուն եզրաշերտ։ Պտուղը երկարավուն կողավոր սերմնիկ է։ Գեղձային կետերով ծածկված տերևների և ծաղիկների մեջ կուտակվում են յուրահատուկ, սուր հոտ ունեցող եթերային յուղեր։
Տարածվածություն
Աճում է մարգագետիններում, քարքարոտ լանջերին, գետափերին, ճանապարհների եզրերին և աղբավայրերում։ Հանդիպում է Արմավիրի, Գեղարքունիքի, Տավուշի, Արարատի և Արագածոտնի մարզերում]։
Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են ծաղկազամբյուղները առանց ծաղկակոթերի, որոնք հավաքում են ծաղկման շրջանում։ Ծաղկաբույլերը պարունակում են ֆլավոնոիդներ, ալկալոիդներ, տանացետին, օրգանական թթուներ, դաբաղանյութեր, ասկորբինաթթու, եթերային յուղ։
Սուսամբար կրետեականը օգտագործվում է որպես համեմունք (խնկածաղկի տարատեսակ)[5]։ Բույսը պարունակում է այնպիսի նյութեր, ինչպիսիք են ցիմոլը(4,68%) և կարվակրոլը(68,9%), որի համար էլ դիկտամնոնը կարող է կիրառվել հակաբակտերիալ միջոցների արտադրության մեջ։ Կարծիք կա, որ Հիպոկրատն այն օգտագործել է ստամոքսի ցավերի ժամանակ։
Վայրի սուսամբարը (օգտագործվում է նաև Օրեգանո ,եղեսպակ տարբերակները) համեմունք է, որը լայնորեն օգտագործվում է խոհարարության մեջ: Առավել տարածված է Իտալա-Ամերիկյան խոհարարության մեջ: Հարավային Իտալիայում օգտագործվել է դեռ դարեր առաջ: ԱՄՆ-ում տարածվել է երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո: Այն այնտեղ են բերել ամերկացի զինվորները, ովքեր այն կոչում էին պիցցայի համեմունք: Հանդիպում է նաև հունական ճաշատեսակներում, մասնավորապես՝ հունական աղցանում և հունական խորովածում (սուվլակի):
Օգտագործվում է հազի, ասթմայի, բրոնխիտի, ինչպես նաև ստամոքսաաղիքային խանգարումների բուժման համար: Որոշ գիտական հետազոտությունների համաձայն էֆեկտիվ է այսպես կոչված “վատ” խոլեստիրինի իջեցման համար, սակայն էֆեկտիվ չէ ընդհանուր խոլեստիրինի քանակի իջեցման համար: Յուղը օգտակար է նաև աղիքներում պառազիտ որդերի բուժման համար:
Վիտամինների և միներալների հարստությամբ օրեգանոն կարելի է դասել աշխարհի սննդայնությամբ ամենախիտ և հարուստ սննդամթերքների դասին: Երկաթի, Կալցիումի, Կալիումի, Բջջանյութի ևՄագնեզիումի պարունակությամբ ավելի հարուստ է քան սննդամթերքների 90 տոկոսը: Առանձնանում է նաև Վիտամին Բ2-ի և Բ6-ի բարձր պարունակությամբ: Պարունակում է պոլիչհագեցած և մոնոչհագեցած ճարպեր, իսկ սպիտակուցները առանձնանում են ամինաթթուների բազմազանությամբ:
 
                                         Օշինդր
Տարածված է Եվրոպայի, Ասիայի բարեխառն գոտում, Հյուսիսային Ամերիկայում և Աֆրիկայում։
ՀՀ-ում աճում է 16 տեսակ՝ սովորական, բուժիչ, բուրավետ, Տուրնֆորի, ալեհեր, դառը և այլն, ու բնաշխարհիկներ՝ հայկական, արաքսյան, Շովիցի և այլն։
Տարածված է բոլոր մարզերում՝ անապատայինից մինչև ենթալպյան գոտի։ Աճում է չոր մարգագետիններում, ավազուտներում, այգիներում, բանջարանոցներում, բնակավայրերի մոտ, աղբոտում ցանքերը։
 
Օշինդր (բարձվենյակ, բարձմենակ, ափսինդ, յավշան, լատ.՝ Artemísia), աստղածաղկազգիների ընտանիքի միամյա, երկամյա և բազմամյա խոտաբույս կամ կիսաթուփ։ Հայտնի է օշինդրի մոտ 300 տեսակ։
Հայկական տարանունները — ափսինդ, բարձմանեակ, բարձնակ, բարձվենյակ, բացմենակ, նգածաղիկ։
Տարածվածությունը
Տարածված է Եվրոպայի, Ասիայի բարեխառն գոտում, Հյուսիսային Ամերիկայում և Աֆրիկայում։
ՀՀ-ում աճում է 16 տեսակ՝ սովորական, բուժիչ, բուրավետ, Տուրնֆորի, ալեհեր, դառը և այլն, ու բնաշխարհիկներ՝ հայկական, արաքսյան, Շովիցի և այլն։
Տարածված է բոլոր մարզերում՝ անապատայինից մինչև ենթալպյան գոտի։ Աճում է չոր մարգագետիններում, ավազուտներում, այգիներում, բանջարանոցներում, բնակավայրերի մոտ, աղբոտում ցանքերը։ Մշակության մեջ տարածված է թարխունը, օգտագործվում է որպես համեմունքային բույս (թարմ և չորացրած)։
Նկարագրված 200 տեսակներից Կովկասում աճում են 28-ը, իսկ Հայաստանում` 15 տեսակ, որոնցից միայն մի քանիսն ունեն բուժական նշանակություն։ Մեր հանրապետությունում որպես մոլախոտ օշինդրը հանդիպում է բոլոր գոտիներում։ Խառը բուսուտների ձևով աճում է շենքերի մոտ, ճամփեզրերին, աղբուտներում, խամահողերում, ցանքերում, ձորալանջերին, թփուտներում, այգիներում` հաճախ բարձրանալով ծովի մակերևույթից 1400-2500 մ բարձրության վրա։
Նկարագիրը
Օշինդրի ցողունը ճյուղավորվող է, կանգուն կամ վեր բարձրացող, բարձրությունը՝ 20-150 սմ, թեթևակի թավոտ, ստորին մասում՝ փայտացած։ Ցողունները և տերևները գորշ արծաթավուն են և ծածկված են մանր մազմզուկներով։ Տերևները կրկնակի, եռակի փետրաբաժան են, արծաթավուն։ Ցողունի վերին մասի տերևները մանր են, հերթադիր, կանաչավուն, արմատամերձերը՝ ավելի խոշոր, մոխրագույն։
Ծաղկաբույլը ողկուզանման է կամ հուրանանման, ծաղիկները՝ երկսեռ, մանր, դեղնավուն կամ կարմրավուն՝ փոքրիկ զամբյուղներում։ Ծաղկում է հունիս-հոկտեմբերին։ Պտուղը սերմիկ է։ Օշինդրի մեկ բույսը կարող է տալ 100 հազար (երբեմն՝ 150 000) սերմ։ Օշինդրն ունի յուրահատուկ սուր հոտ և դառը համ։ Օշինդրը համարվում է երկրագնդի ֆլորայի ամենադառը բույսերից մեկը։
Դառը և բուժիչ օշինդրները դեղաբույսեր են. պարունակում են աղաղանյութեր, եթերայուղեր, թթուներ, վիտամիններ և այլն։ Բույսի մեջ հայտնաբերվել են 0,5-2% կապտականաչավուն եթերայուղ, դաբաղանյութեր, ֆլավոնոիդ արտեմետին, կվեբրախիտ, լիգնաններ, ֆիտոնցիդներ, սադաթթու, խնձորաթթու, քացախաթթու, պալմիտինաթթու, իզովալերիանաթթու, կալիումական աղեր, սպիրտներ, օսլա, խեժ, խամազուլեն, վիտամիններից` K, B6, C, կարոտին, արմատներում` ինուլին։
 

Մելիսա

Մելիսա — բույսերի տնկում և խնամք: Իշտ մշակություն

Այս խոտը հետաքրքիր գտածոներ է խոհարարական արվեստի սիրահարների համար: Մելիսայում, միևնույն ժամանակ, կան մեղր և անանուխ նոտաներ, որոնք ռեզոնանսվում են միմյանց հետ: Այս համադրության շնորհիվ կիտրոնի բալասանը կարող է օգտագործվել աղցաններ և այլ ուտեստներ պատրաստելու համար: Այս կծու բույսը կարող եք ինքնուրույն աճեցնել ամառանոցում կամ ուղղակիորեն սերմերի կամ տնկիների ամանի մեջ:

Ո՞րն է կիտրոնի բալասանի օգտագործումը

Մելիսա խոտը բազմամյա բույս \u200b\u200bէ, որը ունի չորս-եկեղեցական ցողուն: Մեծահասակների թփի հասակը հասնում է 40-ից 80 սմ-ի, տերևները, կախված բույսի բազմազանությունից, ունեն այլ գույն և ձև: Յուրաքանչյուր տերև ծածկված է նուրբ villi- ով, որոնք փայլում են արևի տակ: Բույսի ռիզոնը բարձր ճյուղավոր է և ունի լավ զարգացած կադրեր, որոնք գտնվում են ստորգետնյա մասում: Ծաղկման ժամանակ տերևների ծոցում հայտնվում են մանուշակագույն, վարդագույն կամ սպիտակ ծաղիկներ ՝ կախված կիտրոնի բալասանի տեսակից: Եվ հասուն բույսի վրա հասունացման ժամանակահատվածում դուք կարող եք տեսնել շատ փոքր կլոր շագանակագույն պտուղներ:

Եթե \u200b\u200bկիտրոնի բալասանի տերևները փչացնում եք և դրանք ձեռքին հունցում, կարող եք վայելել հաճելի թեթև կիտրոնի բույր: Մելիսան դառը համ ունի:

Տերևները պարունակում են մեծ քանակությամբ վիտամին C և եթերայուղեր: Այս հատկության պատճառով կիտրոնի բալասանի մշակումն անընդհատ սիրված է եղել, քանի որ այս խոտաբույսը օգտագործվում է որպես ուտեստների, ըմպելիքների հավելանյութ, ինչպես նաև բժշկության մեջ `կիտրոնի բալասանը կօգնի նևրոզների, սրտի և ստամոքսի հիվանդությունների բուժմանը, կբարձրացնի ախորժակը և թեթևացնում է գլխացավը:

Եթե \u200b\u200bկիտրոնի բալասանի տերևները քամեք և չորացրեք դրանք բոլոր կանոնների համաձայն, ապա նույնիսկ մեկ տարի անց այն չի կորցնի իր բույրն ու համեմունքը:

Ժողովուրդը կոչում է խոտի կիտրոնի բալասան տարբեր ձևերով ՝ մեղր, մեղվի խոտ, կիտրոնախոտ: Ինչ-որ իմաստով, այդ անունները նույնիսկ արդարացնում են իրենց, քանի որ կիտրոնի բալզամի շուրջ ծաղկման ժամանակ դուք կարող եք տեսնել մեծ քանակությամբ մեղուներ, իսկ առանձին բույսերի բազմազանություն ունի համառ կիտրոնի հոտ:

Բույսերի սորտեր

Բնության մեջ կան կիտրոնի բալասանի բազմաթիվ ստացված սորտեր: Նրանցից յուրաքանչյուրը տարբերվում է բուշի չափսերով, տերևների ձևով և գույնով, ծաղկման և բույրերի տևողությամբ: Կիտրոնի բալասանների ընդհանուր տեսակները։

Կան նաև կծու բույսերի բազմազանություններ, որոնցում գույնը շատ տարբերվում է սովորական կիտրոնի բալասանից — այս բազմազանությունը կոչվում է «մաքուր ոսկի» ՝ այն պատճառով, որ տերևները ունեն բաց դեղին երանգ: Եվ երբ նրանց վրա ընկնում են արևի ճառագայթները, ապա արևի տակ փայլում են բարակ մայրական մարգարիտ վիլլի:

Կիտրոնի բալասանի հանրաճանաչ բազմազանություն, որը կարելի է գտնել դաշտերում և աճեցնել նույնիսկ տանը սովորական ծաղկամանով `բազմաշերտ կիտրոնի բալասան: Այն ունի պայծառ բույր և ունի տերևների մուգ կանաչ գույն ՝ ոսկե շերտերով:

Դուք պետք է իմանաք, որ որոշ սորտեր դեկորատիվ են, իսկ ոմանք էլ կարող են օգտագործվել պատրաստելու համար ՝ որպես համեմունք և օգտագործվում են բուժիչ նպատակներով:

Նրանց սերմերի կիտրոնի բալասանն աճում է

Քանի որ կիտրոնի բալասանը վերաբերում է ցրտադիմացկուն բույսերին, այն կարող եք աճեցնել նույնիսկ աշնանը, այն լավ է գերաճում նույնիսկ բաց գետնին:

Մելիսան ցանում են հարմար ժամանակ, հստակ սահմանափակումներ չկան: Բույսը հավասարապես լավ կզգա հողի մեջ (բացառություն է ցուրտ սեզոնը): Օրինակ, կիտրոնի բալասան կարող եք ցանել գարնանը, ամռան ամիսներին, աշնանը և ձմռանից առաջ:

Սերմեր տնկելիս անհրաժեշտ է հետևել որոշակի կանոնների.

  1. Տողերի միջև հեռավորությունը պետք է լինի առնվազն 25-30 սմ:
  2. Ընդհանուր ընդունված ստանդարտների համաձայն, մշակաբույսերի խտությունը 1.5-2 գ է մ 2 հողում:
  3. Դուք կարող եք խորացնել սերմերը միայն 1-2 սմ-ով:
  4. Պետք է հիշել նաև, որ սերմերը շատ փոքր են և երկար ժամանակ նրանք բողբոջում են: Հետևաբար, որպեսզի առաջին սածիլները չկորչեն մոլախոտի խոտի մեջ, կիտրոնի բալասանի սերմերը պետք է ցանվեն այլ բերքներով, որոնք ծառայում են որպես փարոս: Կիտրոնի բալասանի սերմերը խառնեք գազարով կամ բողկով սերմերով ՝ 2: 1 հարաբերությամբ: Խառնել խառնուրդը նախկինում պատրաստված ակոսում: Երբ առաջին կադրերը հայտնվեն, բողկը կամ աղցանն արդեն անցնելու են հասունացման փուլ: Պարզապես այս պահին դրանք կարող են ամբողջությամբ հեռացվել կամ փոխպատվաստվել:
  5. Սերմերի բողբոջումը շարունակվում է 2-3 տարի:
  6. Գարնանը դուք կարող եք սերմեր ցանել բաց գետնին:

Կիտրոնի բալասան աճեցնելու առավել ընդունելի տարբերակը տանը տնկիների սերմեր տնկելն է:

Ինչպես տնկել կիտրոնի բալասան:

  1. Գարնանային առաջին ամսվա կեսին կամ վերջում անհրաժեշտ է սերմերի համար պատրաստել տուփեր կամ փոքր բաժակներ:
  2. Սածիլների համար կարող եք կիտրոնի բալասանի սերմեր սերմանել անմիջապես ջերմոցում, եթե ունեք մեկը:
  3. Հիշեք, որ կիտրոնի բալասանի սերմերի բուսականությունը շատ ցածր է:
  4. Փոքր սերմեր տնկելիս փորձեք չխորանալ: Բավական է ընդամենը 0,5 սմ, որի դեպքում կադրերը միաժամանակ կլինեն:
  5. Առաջին սածիլներից հետո սածիլները մեծ քանակությամբ լույս են պետք, ուստի նախապես հոգ տանել դրա մասին: Օրինակ, դուք կարող եք տեղադրել տուփ սածիլներով պայծառ լուսամուտի վրա, իսկ արևոտ օրերին դրանք դուրս գալ պատշգամբից: Նաև լավ տարբերակ է արհեստական \u200b\u200bլուսավորությունը: Սածիլների լամպը կարելի է ինքնուրույն պատրաստել և ներառել ամպամած օրերին:
  6. Որպեսզի սածիլները լավ զարգանան, գետնին մի փոքր ազոտի պարարտանյութ կիրառեք կամ անմիջապես տնկեք տորֆի ամանների մեջ կիտրոնի բալասան:

Բաց կիտրոնի բալասաններ տնկելիս պետք է ծառերի ստվերում ընտրել հարմար տեղ, բայց այնպես, որ արևը ընկնի բույսերի վրա: Մելիսան չի սիրում ստվերը, բայց խոնավության առատությունից կարող է մահանալ: Լավ է տնկել սածիլները այն վայրում, որտեղ կա մասնակի ստվեր:

Հողը պետք է լավ ջրահեռացվի: Իդեալական հող է սերմերից կիտրոնի բալասան աճեցնելու համար `ավազոտ ավազանի մի փոքր թթվային կամ չեզոք:

Բազմամյա կծու խոտ տնկելիս խորհուրդ է տրվում նախապես պատրաստել հողը `աշնանից ի վեր: Մանրակրկիտ քանդեք այն, հանեք բոլոր մոլախոտերի խոտը և պատրաստեք հանքային և օրգանական պարարտանյութեր: Համոզվեք, որ ձեր տարածքում հողը չի թթվում:

Եթե \u200b\u200bձեր տարածքում հողը կավ է, ապա ավելի լավ է այն ավազով նոսրացնել:

Հենց որ հողը սկսում է տաքանալ, ժամանակն է սկսել աշխատել: Տողերի միջև հեռավորությունը 45 սմ է: Դուք կարող եք սերմերից աճեցված սածիլներ տնկել 1 կամ 2 շարքով ՝ կախված ընտրված վայրից և նպատակից: Ցանկալի է, որ յուրաքանչյուր բույսի միջև լինի ազատ տարածք ՝ իդեալականորեն 40 սմ, ապա թփերը միմյանց հետ չեն խառնվի: Եթե \u200b\u200bկայքում բավականաչափ ազատ տեղ ունեք, ապա տնկեք կիտրոնի բալասանը միմյանցից 60 սմ հեռավորության վրա:

Առաջին տարում բույսն ուժեղանում է, իսկ երկրորդում ՝ ծաղկում և լավ կանաչապատում է տալիս: Բերքը պետք է հավաքվի նախքան բույսը սկսի ծաղկել, այսինքն `երկրորդ տարում:

Պատուհանի վրա կիտրոնի բալասանն աճեցնելը

Կիտրոնի բալասան — հանրաճանաչ բույս, օգտագործվում է որպես համեմունք և որպես ժողովրդական միջոց ՝ նևրոզի, անոթային հիվանդությունների, սրտի, ստամոքսի և ալերգիայի բուժման համար: Պատուհանի վրա դուք կարող եք տանը աճեցնել բուժիչ կիտրոնի բալասան:

Բույսի տարածումը կարելի է ստանալ տարբեր եղանակներով.

  • շերտավորում — եթե ունեք մեծահասակների կիտրոնի բալասանի թուփ, ապա այն կարող եք շատ ավելի արագ տարածել: Անհրաժեշտ չէ փորել այն, երիտասարդ կադրերը հիանալի արմատավորված են հենց բուշի վրա: Դա պետք է արվի նախքան բույսը սկսում է ծաղկել, այսինքն ՝ ամռան կեսին: Երիտասարդ կադրերը (10-15 սմ երկարությամբ) իջնում \u200b\u200bեն գետնին, ամրացվում են ցանկացած ձևով և ցողվում են երկրի վրա: Տեղադրել առատորեն ջրված ջրով: 2 շաբաթ անց երիտասարդ կադրը արմատ կստանա, և այն կարելի է կտրել սալորաչիրներով, այնուհետև փոխպատվաստել ամանի մեջ: Փոխպատվաստելուց հետո կաթսան դրեք ստվերված տեղում և սպասեք, մինչև կադրերը արմատավորվեն նոր տեղում:
  • եթե վերը նշված մեթոդները հարմար չեն ձեզ համար, ապա կարող եք մելիսա տարածել հատումներով: Դա հեշտ է անել. Գնալ խանութ կամ շուկա և գնել մի կիտրոնի թարմ կտրված բալասանի մի փունջ: Կտրեք գագաթները մկրատով և դրեք ջրի տարայի մեջ: Մենք սպասում ենք, մինչև ծիլերը չթողնեն արմատները (10 օր հետո)։
  • սերմերի միջոցով կիտրոնի բալասանների վերարտադրությունը երկար և խնդրահարույց գործ է, բայց եթե համբերատար եք, ապա կիտրոնի նման բալասանի թփը շատ ավելի ուժեղ և կայուն կլինի, քան վերը նշված մեթոդներով աճեցված համեմունքը:

Եկեք ավելի մանրամասն քննարկենք, թե ինչպես կարելի է սերմերից կիտրոնի բալասան աճեցնել.

  1. Տնկելուց առաջ սերմերը պետք է լավ համակցված լինեն 1-2 ժամվա ընթացքում կալիումի պերմանգանատի թույլ լուծույթում:
  2. Սերմերը տնկվում են տորֆի ամանների կամ տուփերով հողի մեջ մինչև 0,5 սմ խորություն:
  3. Սերմերի տարաները ծածկված են փայլաթիթեղով և տեղադրվում են տաք տեղում:
  4. 15 օր անց առաջին կադրերը կարելի է ակնկալել:
  5. Երբ առաջին 2 տերևները հայտնվում են, սածիլները յուրաքանչյուր կոնտեյներով կարող են սուզվել 6-7 ծիլերի մեծ ամանի մեջ:
  6. Արժե նախապես լավ ջրահեռացման մասին հոգ տանել:
  7. Կաթսայի բարձրությունը պետք է լինի ոչ ավելի, քան 15 սմ:
  8. 7 շաբաթ անց հնարավոր կլինի հավաքել առաջին բերքը: Այս ընթացքում մելիսան կաճի 6 տերև:

Ինչպե՞ս խնամել կիտրոնի բալասանը

Մելիսան սիրում է լույսը, այնպես որ դուք պետք է անմիջապես ընտրեք ճիշտ տեղը: Դա կարող է լինել լավ լուսավորված պատուհանի սալ: Չնայած, եթե բավարար լույս չլինի, թփը չի մեռնի, այլ միայն դանդաղեցնում է դրա աճը, և տերևների գույնը ավելի թեթև կլինի:

Մելիսան սիրում է խոնավությունը, ուստի հարկավոր է առատորեն ջրել բույսը հատկապես ամառային ժամանակահատվածում: Ամպամած օրերին և ցուրտ եղանակներին ջրելը պետք է լինի չափավոր:

Մելիսան շատ է սիրում խոնավ օդը, ուստի ամռան ամիսներին հարկավոր է սփրեյի ատրճանակից թփերը ցողել սառը ջրով: Եթե \u200b\u200bջերմության մեջ դա անել ամեն օր, ապա սավանները կդառնան ավելի մեծ և ձեռք կբերեն պայծառ հարուստ գույն:

Մի խնայի մելիսայի թփերը — դրանք հնարավորինս հաճախ կտրելու կարիք ունենան: Բույսի ժամանակին մշակումը կօգնի հետաձգել ծաղկման ժամանակահատվածը, որի ընթացքում տերևները դառնում են ավելի կոպիտ:

Կծու խոտի բնականոն աճի և զարգացման համար անհրաժեշտ է պահպանել որոշակի ջերմաստիճան ՝ 18-20 ° C սահմաններում: Բույսը լավ հանդուրժում է ջերմաստիճանի տատանումները, բայց դա կարող է ազդել տերևի հյութալիության վրա: Ի դեպ, դա կործանարար է ջերմության տերևների համար, և ցուրտ մելիսան կարող է դիմանալ:

Մելիսան բազմամյա խոտ \u200b\u200bէ, որը պարունակում է եթերայուղ `ճանաչելի կիտրոնի բույրով: Lamiaceae (Lamiaceae) ընտանիքի Melissa (Melissa) սեռի տեսակները: Այս հայտնի խոտը բազմաթիվ այլ անուններ ունի ՝ կանանց համար երջանկություն, մեղուների խոտ, կիտրոնի խոտ, կիտրոնի բալասան, սրտի ուրախություն, գրիչ, մեղր կոշիկ, մեղվի տերև և շատ ուրիշներ: Բնական պայմաններում այս բույսը ամենից հաճախ աճում է Միջերկրածովյան երկրներում ՝ Սև ծովի ափին, աֆրիկյան մայրցամաքի հյուսիսում:

Մելիսային կարելի է հանդիպել Եվրոպայում, Հյուսիսային Ամերիկայում և Իրանում, ինչպես նաև Կենտրոնական Ասիայում և ԱՊՀ-ում: Այս կիտրոնի խոտը ընտրում է իր աճի տեղը անտառային ծայրերում, թփերի, մաքրման և մաքրման շրջանում, ինչպես նաև լեռներում: Այն լավ է զարգանում խոնավ հողերի վրա:

Մարդիկ, նկատելով դրա առավելությունները, սկսեցին կիտրոնախոտ աճեցնել որպես դեղամիջոց ամենուր, Կիտրոնի բալասանի համար շատ օգտագործումներ կան, որպես բնական բուժող միջոց: Դա լավ է որպես թուրմ, decoctions, թեյեր, որոնք դրական ազդեցություն են ունենում մարդու մարմնի վրա:

Melissa officinalis — բարձրությունը 30 սմ-ից մինչև մեկ ու կես մետր, ցողունը ուղիղ, ճյուղավորված է, տետրաձև: Տերևներն ունեն թիթեղ, որի ցողունը, որին նրանք կցված են, ձվաձև է, եզրերի երկայնքով ՝ ընդմիջումներով: Խոտի մակերեսը ծածկված է փոքր մազերով:

Պտուղը շատ հետաքրքիր ձև է: Այն բաղկացած է թեթև սուրճի գույնի 4 օվալ ընկույզից:

Մելիսան պարունակում է եթերայուղ, որն ունի հաճելի, թեթև կիտրոնի համ: Բույրը ծաղկելուց առաջ ամենամեծ ուժն ունի, որից հետո հոտը դառնում է շատ ավելի թույլ և նույնիսկ դառնում է տհաճ: Կիտրոնի խոտի հայրենիքը արևելյան Միջերկրական ծովն է: Այս հիանալի խոտը աճեցվել է երկու հազարամյակ առաջ հին Հռոմում: Այնտեղից էր, որ բույսը հասավ Եվրոպան:

ԱնանուխՄելիսա
Ուղիղ ցողունChedյուղավորված ցողուն
Հոտ է գալիս, ինչպես մետնոլըՀոտ է գալիս կիտրոնի պես
Spike ծաղկաբույլերԾաղիկները ձևավորում են կեղծ օղակներ
Բարձր եթերայուղով

Ստորև ներկայացված լուսանկարում երևում է, թե ինչպես է կիտրոնի բալասանը տարբերվում անանուխից: Ձախ առաջին լուսանկարը ցույց է տալիս մելիսան, իսկ աջ լուսանկարում կա անանուխ:

Կիտրոնի բալասան (ձախ) և անանուխ (աջ) տարբերությունը

Պո

Գրականության ցանկ

Հավելված

Հեղինակ՝

Ողջույն, ես Մարիանան եմ, մասնագիտությամբ տնտեսագետ, նաև գրքամոլ, բնության սիրահար, սիրում եմ մանուկներին ու մանկությունը։

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s